Küreselleşme

Globalization

 Aydın KEÇECİ

İktisatçı

1999/Kütahya

Ülkeler arası ekonomik, siyasi, sosyal ilişkilerin yaygınlaşması ve gelişmesi. İdeoloji ayrımlara dayalı  kutuplaşmanın çözülmesi, farklı toplumsal kültürlerin, inanç ve beklentilerin daha iyi tanınması ülkeler arasındaki ilişkilerin yoğunlaşması  gibi farklı görünen  ancak birbirleriyle  bağlantılı olguları içerdiği,  bir anlamda  maddi ve manevi değerlerin ve bu değerler çerçevesinde  oluşmuş  birikimlerin  milli sınırları aşarak  dünya çapında  yayılması anlamında  küreselleşmenin tarifini yapabiliriz.

Küreselleşmeyi  kısaca tarifi ise;  her türlü  değer  ve birikimin devlet sınırlarını aşarak  dünya  çapında  yaygınlaşmasıdır.

Küreselleşmeye  yol  açan  olgu ve dinamikleri esas  olarak  dört  kalemde toparlayabiliriz:

  • 1945’de  başlayan  ve  yirmi yıllık  sürece yayılan sömürgelikten  çıkma süreciyle serbest  pazar  alanının   genişlemesi.
  • Avrupa  ülkelerinin önceleri  “ Ortak  Pazar”  kurmaları sonraları bunu  “Avrupa  Birliğine”  dönüştürmeleridir.
  • Gerçek anlamda  uluslararası  şirketlerin sayının artması, ekonomideki  yer ve rollerinin değişmesi.
  • Japonya’nın öncü rolü.

Küreselleşme  olgularını ise şöyle sıralayabiliriz: 

  • Küreselleşme ile  serbest  ticaret artmıştır.
  • Firmaların  kar  maksimizasyonu  yerine  satış maksimizasyonu  yer almıştır.
  • Dünyada hammadde ekonomisi ile sanayi ekonomisi birbirinden kopmuştur.
  • Mal  ve  hizmet ekonomileri para ekonomilerinden kopmuştur.
  • Tamamlayıcı rekabet yerine yıkıcı rekabet almıştır.
  • Globalleşme ile ticaretin anlamı değişmiş  uluslararası ticaret mal ticareti olmaktan çıkıp  hizmet ticareti haline  gelmiştir.
  • Günümüzde yatırım anlamı değişmiştir.
  • Globalleşme ile birlikte kâğıt akışı yerini  elektronik işlemler almıştır.
  • Haberleşme  ve finans alanında büyük gelişmeler  yaşanmıştır.
  • Globalleşme ile ulusal çıkarlar yerini  uluslararası çıkarlar yer almıştır.

Küreselleşmenin  boyutunu  aşağıdaki gibi sıralayabiliriz.

1- Ekonomik alanda küreselleşme:

  • Üretim  faktörlerinden maksimum  düzeyde   faydalanmak.
  • Altyapıyı  geliştirmek.
  • Sanayileşmeyi sağlamak.
  • Dünya ile bütünleşmeyi sağlamak.

2-      Sosyal  nedenlere bağlı küreselleşme:

  • Adil  gelir dağılımını sağlamak.

3-      Siyasal nedenlere bağlı küreselleşme:

  • Merkezi ve çevre ülkelerin kutup alanı oluşturması.