1. (I.) Bölüm-Yayın: Part, Paper, Section

İSTANBUL ESPERANTOSU”

“Uluslararası Bilimsel Dil”

“International Scientific Language” 

Mehmet Keçeci

22.04.2007

Esperanto, (“Ümit eden” anlamında) anadilleri farklı olan insanlar arasında anlaşmayı kolaylaştırmayı amaçlayan yapay bir dildir.

1887”de Polonyalı Musevi asıllı göz doktoru Ludwik Lejzer Zamenhof tarafından bütün milletlerce kullanılmak için  hazırlanmış, grameri on altı kurala dayanan, kolay bir yapma dil icat edilmiştir.

Dr. Zamenhof’un bulunduğu bölgedeki insanlar Lehçe, Rusça, Yidiş gibi farklı diller konuşuyorlardı. Zamenhof bu insanların birbirleriyle anlaşmalarını kolaylaştırmak için hiç değişmeyen ve istisnası olmayan 16 ana kurala dayalı ve kelimelerinin köklerini genellikle bu Avrupa dillerinden alan Esperanto dilini icat etti.

Esperanto, Hint-Avrupa dilleri (Ari diller) arasında sayılabilir. Ancak, morfolojisi Macarca, Türkçe gibi bitişken dillere benzer.

Sözcük dağarcığı daha çok Hint-Avrupa dillerinden gelmektedir.

Fakat bu çalışma ilk gibi görülse bile “Osmanlı Türkçesi” ve Osmanlıda 16yy. da Muhyî-i Gülşenî (Muhyî Çelebi) tarafından yazılan Bâleybelen “dilsizlere dil veren” anlamındaki çalışma Dünyanın ilk Esperanto’sudur. Biz Osmanlıcayı yani Osmanlı Türkçesini incelersek

  1. 30 dile yakın kelime haznesi

  2. Türkçe gramer altyapısı

  3. Türkçe alfabenin Arapça yazılışı

  4. Rakamların Hintçe kullanılması gibi birçok yeniliği ile aslında doğal bir Esperanto’yu oluşturur.

Bizim İstanbul Esperantosu’ndan maksadımız

  1.  
  2. Çoklu dil desteği

  3. Orijinal veya ilk adlandırmalara saygı 

  4. Okunduğu gibi yazılma ve yazıldığı gibi okunma

  5. Eklemeli dil olması (Morfolojik olarak Türkçe altyapısı örneği)

  6. Doğal dil harflerine sahip olması. Bir sesin sadece bir harf ile çıkarılabilmesi.

  7. Harflerde Latince altyapının kullanılması fakat genişletilmiş haliyle ör: a, â, ã

    1. Uzatmalı harfler

    2. Peltek harfler

    3. Boğaz harfleri vs..

  8. Sayılarda Arapça rakamların kullanımı. ör: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 0.

Yukarıdaki genel kurallar dâhilinde “Uluslararası Bilimsel Bir Dil=International Scientific Language” ortaya koymak olarak amacımızı belirtebiliriz.

©2007 MSc.Mehmet Keçeci 

İlk yayın: www.hiperteknoloji.org

2. (II.) Bölüm-Yayın: Part, Paper, Section

İSTANBUL ESPERANTOSU (İE – ie)

ULUSLARARASI BİLİMSEL DİL (UBL – ubl)

INTERNATIONAL SCIENTIFIC LANGUAGE (ISL – isl)

2. (II.) Bölüm – Part, Paper, Section

Mehmet Keçeci

02.09.2008

  1.  
  2. İstanbul Esperantosu IPA‘yı 1 (International Phonetic Alphabet- Uluslararası Fonetik Alfabesi) kullanır. Eksik ve yetersiz kaldığında kendi tanımlamalarını yapar.
  3. Ayrıca Uluslararası Karakter Seti2 ( Universal Character Set (UCS)), Uluslararası Standart olan (International Organization for Standardization (Organisation internationale de normalisation) ISO/IEC 106463), UTF-84 (Unicode Dönüşüm Biçimi – Unicode Transformation Format) ve ötesi ile uyumlu olmaya çalışılacaktır.
  4. İstanbul Esperantosu ilk amacı tüm milletler tarafından aynı şekilde okunup telaffuz edilebilen tüm dillerden alıntı yapan ve her anlam için ayrı sözcük kullanmaktır. Bu sayede bir dildeki yapıtı sadece İE”na  çevirerek insanların kaynaklar daha hızlı ve anlamına en yakın bir şekilde ulaşmasıdır.
  5. Her ses için ayrı bir harf gerektirdiğinden harf sayısı ve yazımında şu anda bir zorluk vardır. Bunu gidermek için IPA”nın online klavyesini5 kullanacağız.
  6. Yazarken fonetikleri ayrı olanlarda küçük büyük harf ayrımı yapacağız.
  7. İki ayrı kökenden gelen sözcükler gerektiğinde özellikle belirtileceklerdir. Eğer böyle bir anlam vurgulanmıyorsa yazılmasına gerek yoktur.

Ör. (Örnekler Türkçe üzerinden verilmiştir.)

Galatasaray:

  • Galat-a-Saray
  • Galata-Saray
  • GalataSaray
  • Galatasaray

Çanakkale:

  • Çanak-Kale
  • ÇanakKale
  • Çanakkale

Fenerbahçe: 

  • Fener-Bahçe
  • FenerBahçe
  • Fenerbahçe

Hala (babasının kardeşi) kelimesi ile Hâlâ aynı anlamda kullanılmayacak ve aynı şekilde yazılmayacaktır.

Kaynak ve Referanslar: References

  1.  
  2. http://en.wikipedia.org/wiki/Universal_Character_Set
  3. http://en.wikipedia.org/wiki/International_Organization_for_Standardization
  4. http://www.linguiste.org/phonetics/ipa/chart/keyboard/

 MSc. Mehmet Keçeci

İlk yayın: www.hiperteknoloji.org

© 02/09/2008 02:00

Lise 1. Sınıf Öğrencileri İçin Fizik Sorusu

Mehmet Keçeci
09.04.2007

Göreceli Hız 1

İki şehir arasındaki mesafe M olsun. Bu iki şehir arasındaki esen rüzgarın hızı Vr dir. Bu iki şehir arasında uçan bir uçağın bu rüzgara göre göreceli hızı Vu olsun.

a) Bu iki şehir arasını uçağın gidiş-dönüş toplam süresi nedir?
b) Bu uçağın ortalama hızı nedir?
c) Net yerdeğiştirme ne kadardır?

Cevaplara Bakmadan Çözünüz. Cevap Aşağıdadır.

Cevaplar

M=1000m Vr=10 m/s Vu=90m/s dersek (farklı değerleride verebiliriz yada vermeden çözebiliriz, değerler farazidir.)

a)Ttoplam= Gidiş(M/(Vu+Vr))+Gönüş(M/(Vu-Vr))=2MVu / (Vu2-Vr2) = bu arayı siz çözün =22,5 sn

b) Vort= Toplam Yol / Ttoplam = (Mgidiş+Mdönüş) / Ttoplam= 2M/(2MVu/(Vu2-Vr2))= bu arayı siz çözün =88,88… m/sn

c) Toplam Yerdediştirme (Vektörel değerdir) =Mgidiş+Mdönüş= Mgidiş – Mdönüş (ters yönde olduğundan işareti değişir) = 0