Neden Sonuç İlişkisi

Neden Sonuç İlişkisi (Nedensellik – Kozalite – Causality)

Cause and Effect Relationship (Causality – Cosalite)

Mehmet Keçeci

23.07.2009

Günümüzde hala neden sonuç ilişkisinin Determinist olduğunu söyleyenler var. Yani iki olay arasındaki tüm süreçlerin, proseslerin (process) bilinmesi halinde olayın bütününün bilinebileceği görüşü maalesef Kuantum Mekaniği (Quantum Mechanics) ile tarihe karışmıştır. Bu Heisenberg Belirsizlik İlkesi -1927 (Heisenberg Uncertainty Principle) ile tarih olmuştur.

 The more precisely the position is determined, the less precisely the momentum is known in this instant, and vice versa. –Heisenberg, uncertainty paper, 1927  

“Konumu daha aha hassas (kesin, doğru) belirlemeye çalışılırsa momentum (etmen) hassasiyeti o derece bozulur veya tam tersi”

Buradan nasıl Nedensellik ilkesine geldik?

Bütün süreçler kuantlar veya onların üst yapıları olan atom altı parçacıklar, atomlar veya onların organize olmuş moleküller ile meydana gelirler. Özdeşlik İlkesine (Identity Principle) göre spinleri, yükleri ve kütleleri aynı olan en temel yapılar birbirinden ayırt edilemezler. Bu da bir Kuantum Fiziğinin kuralıdır. Yani Süperpozisyon (Soysuzlaşma, Dejenere olma, superposition) haline gelmiş iki girişim dalgası bu halde ayırt edilemez.

Örneğin 3 girişim yapan dalganın süperpozisyon haline geldiğinde çıkan 3 dalganın artık ilk giren 3 dalga olduğu Kuantum Mekaniği açısından söylenemez. Sadece bunlar korunum yasalarına uyduğundan girdiği özellikler ile dışarı çıkarlar. Fakat bunların ilk girenlerin aslı olup olmadığı söylenemez.

Gelelim Nedenselliğe:

Bu ve diğer ilkeler bize göstermiştir ki cisimler bir cismin bir an sonraki konumu ve özelliği determine (belirli) değil olasılıksaldır (Probability).

O zaman “Nedensellik İlkesi de Olasılıksaldır”.

Fakat bizim dünyamızda Kuantumsal ve İzafiyetin etkisi Büyük ve Yavaş cisimlerde daha azmış gibi davrandığından bize olaylar determine gelmektedir. Cisimler küçüldükçe ve hızları arttıkça Kuantumsal ve İzafiyet etkilerinin aşikâr olması sonucu bunların determine olmadıkları açık bir şekilde görülür.

Bu şu anlamada gelmektedir bütün süreçleri bilsek de her etkiye karşı bir tepki de olsa bunların toplamları da aynı olsa hiçbir zaman tıpatıp aynı, özdeş olamayacaklardır.

“Tarih Asla Tekerrür Etmeyecektir” fakat düşünen ve anlayan canlılar için

“Tarihte ki Benzerlikler, İbretler, Alınması Gereken Dersler Tekerrüre Çok Benzeyecektir”.

“Bilimde zaten Benzerlikler’in (Similarity) üzerine kuruludur.”

Ama

“Her birey kendine özgü süreçleri yaşamak zorundadır”.

Not: Buradaki ifade Milli Şairimiz Mehmet Akif Ersoy’un söylediği

Kıssadan Hisse

Geçmişten adam hisse kaparmış… Ne masal şey!
Beş bin senelik kıssa yarım hisse mi verdi?
‘Tarih’ i ‘tekerrür’ diye tarif ediyorlar;
Hiç ibret alınsaydı, tekerrür mü ederdi?

Mehmet Akif Ersoy

bu şiir ile çelişmemektedir. Burada da vurgulanan “Hiç ibret alınsaydı” ifadesi olayların benzerliğini vurgulamaktadır yoksa fiziksel anlamda bire bir aynı olduğunu değil.

(Visited 10 times, 1 visits today)
Mehmet Keçeci on FacebookMehmet Keçeci on GithubMehmet Keçeci on GoogleMehmet Keçeci on InstagramMehmet Keçeci on LinkedinMehmet Keçeci on PinterestMehmet Keçeci on RssMehmet Keçeci on TwitterMehmet Keçeci on VimeoMehmet Keçeci on WordpressMehmet Keçeci on Youtube
Mehmet Keçeci
Physicist
Mehmet Keçeci (Kececi, Kecheci)
PhD. Candidate, 2001-2003
Master of Science in Physics (MSc.): Fizik Bilim Uzmanı (1998-2001)
Occupational Safety Specialist, OSS: İş Güvenliği Uzmanı, İGU, 2016
Portion of Lesson is finished 2001-2003 (PhD. Doctorate - Physics)
Physicist: Fizikçi

Mefumetto Kecheji
メフメット ケチェジ
めふめつと けちえじ
محمت (محمد) كچه‌جى
Мехмет Кечеджи

Research Areas: Quantum Field Theory (QFT), Instanton, Conformal Field Theory (CFT), High Energy Physics (HEP), Particle Physics, High Magnetic Fields, Hydrocarbons Behaviour, Biophysics, Astrophysics, Cosmology, Cosmogony, Bioinformatics, Programming Languages, Web Servers, Information Technology (IT), Software, Operating Systems (OSs), History of Science and Technology, Philosophy of Science, Ethics, Science and Technology Management, Leadership, Morals and Religion, Interdisciplinary Relationship, Health Information System (HIS), Occupational Safety, Data Bases, Big Data, Superconductivity, Medical Physics, Radioactivity, Internet of Things (IoTs), Mathematical Physics, Electronics, Intelligent Systems, Education, Physics Education, Philosophy of Physics, Book/e-Book Publish & Edit, CMS, SEO, E-Learning, LMS, L&D, Open Digital Badges, Blockchain.

Affiliation Scientific Journals, Duty at International Scientific Publications: Reviewer

International Scientific Programs: Member of Technical Program Committee (TPC)

International Papers: 2n-Dimensional at Fujii Model Instanton-Like Solutions and Coupling Constant's Role between Instantons with Higher Derivatives. Turkish Journal of Physics
Turk. J. Phys., 35, (2011), 173-178. Mehmet Keçeci
DOI: 10.3906/fiz-1012-66

Online CV (Keçeci Model CV)
1. https://issuu.com/hiperteknoloji/docs/cv-mk (English: Keçeci Model CV, updated: Güncellenen)
2. https://www.kotobee.com/ebook/mkececi#/loading (English: Keçeci Model CV)
3. https://education.microsoft.com/Story/Lesson?token=v9eGC (English)
4. https://education.microsoft.com/Story/Lesson?token=k0o4P (Turkish)
5. https://1drv.ms/o/s!AhhtzpemsW4-hGelP3_wPK3xU9al (English)
6. https://1drv.ms/o/s!AhhtzpemsW4-hGvMecE0bYVR2I3N (Turkish)
7. https://www.youtube.com/watch?v=jq2r7-suRkw
8. https://vimeo.com/218462945
9. http://fliphtml5.com/bookcase/fxth
10. https://mix.office.com/watch/iqdf24j1efu4
11. https://docs.google.com/presentation/d/1ZR8BapjoTxcyuY-YuPFUUZvtHTiJRawEFNsn0f2XjX4/pub
12. https://sway.com/2CKhCaImWnWPz83I
13. https://docs.com/kececi/6848/kececi-model-cv
14. https://www.slideshare.net/hiperteknoloji/kececi-model-cv
15. https://issuu.com/hiperteknoloji/docs/cv-mk
16. https://education.microsoft.com/Status?token=EeDJmtL6

Leave a Comment