Boğaziçi ile Oxford Veya Öküz Geçidi

Boğaziçi ile Oxford Veya Öküz Geçidi

Bosphoros with Oxford or Ford of the Cow

Mehmet Keçeci

12.09.2011

İstanbul Boğazı (İstanbul Strait, Bosphoros), Boğaziçi=Bosphoros şeklinde çeviriler sıkça karşınıza çıkmaktadırlar. Fakat bu çevirilerin hiç kökenine indiniz mi? Biraz inceleyelim.

Anlamları

  1. İstanbul Boğazı (Bosphoros, Bosporos, Βόσπορος, Vosporos) [1, 5, 6] Yunanca bir kelime olan bous (βους: ox, bull, bullock, cow, öküz çoğulu: oxen, kine, cattle, öküzler) [2, 7] öküz anlamındadır ve poros (πορος: means of passing a river, ford, ferry, nehri geçmek, geçit, nehirde taşıma anlamlarına gelmekltedir) [3, 8] buradanda görüldüğü gibi anlamı “öküz geçidi” olur.

  2. Oxford ise “ox-ford” veya daha açık yazmak gerekirse yine eski Yunancadan geçit anlamına gelen “passage” veya “strait is porthmos” (πορθμός) [4, 9]’un anlamı ise “oxen passageox=oxen=öküz anlamında olduğundan burası “öküz geçidi” anlamına gelir.

  3. İstanbul Boğazı (Bosphoros, Bosporos, Βόσπορος) = BousPoros = OxFord = Oxford = Öküz Geçidi

  4. İstanbul Boğazı’nın yine bir Trakya (Thracian) kökenli olan Phôsphoros (Φωσφόρος) kelimesinden gelme ihtimalide vardır. O zaman bunun anlamı “Işık-Taşıyan/Light-Bearing” olmaktadır.

  5. Her iki kaynağında efsanelere (legend) dayanan bir kökeni vardır. Bana bu efsaneler saçma geldiklerinden burada değinmeyeceğim. Benim için mitler (mythe), mitoslar (mythos, Mythus, (ritüel/ayinsel, orijin, etiolojik, kült/cult/kult, prestij, eskatalogya)), masallar (märchen), efsaneler, öyküler (folkstory), destanlar (sage, saga, epos, epopee), yerine kaynağı, anlamı ve oluş şekilleri, içerikleri akla, mantığa, bilimsel çalışmalara veya doğruluğu kabul gören kaynaklı inançlara dayananları her zaman tercih ederim. Bunların bir kısmında topluma nasihat edici, görevlerini yapmaları, ortak paylaştıkları değerleri hatırlatıcı yönünde birçok içeriklerin bulunmuş olması dahi içerik olarak bilimsel gerçekliği içermediklerinden bunları doğru gibi anlatmanın benim açımdan gereği yoktur. Fakat diğer yönlerinin eğitici olması yönünden değerlendirilmesine de karşı değilim.

Not: Oxford üniversitesinin logosunda latince “Dominus Illuminatio Mea”, “Rab benim ışığımdır.”, “The Lord is my light.” (Zebur 27:1/Psalm 27) [10, 11] yazılıdır.

oxford

http://www.ox.ac.uk

Kaynaklar/References

  1. Βόσπορος at Henry George Liddell, Robert Scott, 1940, A Greek-English Lexicon.

  2. βους at Henry George Liddell, Robert Scott, 1940, A Greek-English Lexicon.

  3. πόρος at Henry George Liddell, Robert Scott, 1940, A Greek-English Lexicon.

  4. πορθμός at Henry George Liddell, Robert Scott, 1940, A Greek-English Lexicon.

  5. http://en.wikipedia.org/wiki/Bosphorus

  6. http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3D%2320416&redirect=true (Link removed-Link Kaldırılmış)

  7. http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0058%3Aentry%3D%236529&redirect=true (Link removed-Link Kaldırılmış)

  8. http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3D%2385808&redirect=true (Link removed-Link Kaldırılmış)

  9. http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3D%2385757&redirect=true (Link removed-Link Kaldırılmış)

  10. http://www.ox.ac.uk/about_the_university/introducing_oxford/oxford_faq/#qwhat_does_the_universitys_motto_dominus_illuminatio_mea_mean
  11. http://www.ox.ac.uk/about_the_university/introducing_oxford/oxford_faq/

Not:

Πορθμός: “passage” veya “strait is porthmos” (πορθμός)

Πορθμός

 

Hertford: Geyik geçidi, geyik taşımacılığı anlamlarına gelir.

hertford

http://www.hertford.ox.ac.uk/