Bir Tartışma Stratejisi Olarak “Son Sözü” Söyleme Sanatı

Bir Tartışma Stratejisi Olarak “Son Sözü” Söyleme Sanatı

A Debate/Discussion Strategy as “The Last Word” Telling Art

Mehmet Keçeci

29.09.2012

…Güzel/Hoş/Tayyib bir söz/kelime, güzel bir ağaç (şecere) gibidir… [1]

Hitâbet, belâgat (meânî, beyan, bedî), retorik sanatı, az sözle çok şey anlatma, beliğ konuşma bizler için ne kadar önemlidir?

Bir tartışmada “Son Söz”/”The Last Word/TLW” ne kadar önemlidir?

Her zaman son söz söylenmesi gerekir mi?

Son söz karşı tarafa bırakılırsa ne olur?

Son sözde “Sizin görüşünüz doğrudur, siz haklısınız, sizin düşünceniz benimkinden daha da güzel” gibi sözler söylersek ne olur?

Tartışmalarda her zaman kazanmak mı önemlidir yoksa doğru, haklı olmak mı?

Dinleyicilere haklı olduğumuzu gösterip karşı taraftakine ise kazanma hissini tattırdığımızda acaba kim kazanmış olur?

Sözlerimizde edebi unsurları (mecaz, kinaye, istiare, teşbih, i’caz, itnab, müsavat) ne kadar kullanmamız gerekir?

Söz Ola Kese Savaşı

Keleci bilen kişinin yüzünü ağ ede bir söz
Sözü pişirip diyenin işini sağ ede bir söz

Söz ola kese savaşı söz ola bitire başı
Söz ola ağılı aşı bal ile yağ ede bir söz

Kelecilerin pişirgil yaramazını şeşirgil
Sözün us ile düşürgil dimegil çağ ede bir söz

Gel ahî ey şehriyâri sözümüzü dinle bâri
Hezâr gevher ü dinârı kara taprağ ede bir söz

Kişi bile söz demini demeye sözün kemini
Bu cihân cehennemini sekiz uçmağ ede bir söz

Yürü yürü yolun ile gâfil olma bilin ile
Key sakın ki dilin ile cânına dağ ede bir söz

Yûnus imdi söz yatından söyle sözü gayetinden
Key sakın o şeh katından seni ırağ ede bir söz

Yûnus Emre (rha.) [2]

(Ağulu: Zehirli, Dem: Etki, Kem: Fena, değersiz, Yat: Usul, yol yordam)

Sözü bilen kişinin, yüzünü ak ede bir söz
Sözü pişirip diyenin işini sağ ede bir söz
Söz ola kese savaşı, söz ola kestire başı
Söz ola ağulu aşı, yağ ile bal ede bir söz

Kişi bile söz demini, Demeye sözün kemini
Bu cihan cehennemini, Sekiz cennet ede bir söz
Yunus şimdi söz yatından, söyle sözü gayetinden
Pek sakın o sah katından, Seni ırak ede bir söz

İlk söz ile son söz arasında bir fark varmıdır?

Science says the first word on everything, and the last word on nothing. Victor Hugo

(Bilim her şeyde ilk kelimeyi/sözcüğü söyler fakat son sözcük hakkında hiçbir şey söylemez.)

Science is first of all about discovery (the first word on everything). But the more science knows, the more it realizes what it doesn’t know (the last word on nothing). Curiosity and humility: the human condition. (Merak ve tevazu: İnsanlık hali/durumu)

Tartışma esnasında ilk ve son sözümüzün dışında diğer söz ve halimizin, tavırlarımızın önemi nedir?

Olgunluk, bilgelik, şahsiyet, karakter açısından tartışma ve tartışma stratejisinin önemi nedir?

526 Muhaç Meydan Muharebesi sonucu İbrahim Paşanın saraya 3 heykel (Herkül, Apollon ve Diyana) getirmesi üzerine Kanuni Sultan dönemi kâtiplerinden Firgani’nin söylediği şiir

Dü İbrâhîm âmed be-dâr-ı cihân
Yekî büt şiken şûd yekî büt nişân

Firgani ~1500/Trabzon-1532 [3]

“Dünyaya iki İbrahim geldi. Biri peygamberdi ve putları devirdi. Diğeri ise bizim İbrahim Paşa oldu, ama o da aksine gelip yine put dikti.”

 

Bu şiirinden sonra 1932’de idam edilmiştir.

İdama mahkûm olan birinin son sözü ne kadar önemlidir?

Bir hastanın veya sekerat haline gelmiş yani ölüm anına gelmiş birinin son sözü neyi ifade eder?

Bu kişi sizin elinizi tutmuş ve size bir sır, bir rica, bir emanet bırakmışsa bu sizin için ne ifade eder?

Seven bir kişinin son sözü bir anlam ifade eder mi?

Tartışmada bilimsel, duygusal, hüzünlü, komik, etkileyici, kızdırıcı, nefret ettirici, yumuşak, güzel sözün en güzeli gibi sözlerin önemi nedir?

Ona yumuşak söz söyleyin. Belki o, anlar/tezekkür eder/öğüt alır/aklını başına alır… [4]

…Sözün en güzelini söylesinler… [5]

Karşı tarafa saygıda kusur etmemenin önemi nedir?

Ciddî, samîmî, gösterişten uzak bir hitâbet örneği vermenin önemi nedir?

Siz hiç son sözünüzün ne olması gerektiğinizi düşündünüz mü?

Fakîrun küllü zî-hırsın ganiyyün küllü men yaknâ
Hüdâ ayırmasın bir kimseyi hergiz kanâatden

Erzurumlu Hâzık Mehmed (Erzurumlu İbrâhîm Hakkı (rha.)’nın Farsça hocası)

(Bütün hırslılar fakir ve bütün kanaat sahipleri zengindir. Allah bir kimseyi kanaat yoksulu etmesin.) [6]

Şiirsel bir dil kullanmanın önmi var mıdır yoksa herkesin anlayacağı dili mi tercih etmek gerekir?

Dinleyicinin seviyesini belirlemek ve ona göre konuşmanın önemi nedir?

Kaynaklar/References:

  1. Kur’ân-ı Kerîm, İbrâhîm Sûresi, Âyet: 14/24.
  2. http://www.yunusemre.gov.tr/index.php/tr/s5-flex-menu-1121/sample-menu/soez-ola-kese-savas
  3. http://tarihvemedeniyet.org/2011/02/idam-ettiren-siir/
  4. Kur’ân-ı Kerîm, Tâhâ Sûresi, Âyet: 20/44.
  5. Kur’ân-ı Kerîm, İsrâ Sûresi, Âyet: 17/53.
  6. http://www.hayatiinanc.com/damlalar/orada-burada/