Ay Işıldadı

Ay Işıldadı

Ay’da Parlak Patlama

Aya Çarpan Bir Meteor Nasıl Görünür Hale Gelebilir?

Bright Explosion on the Moon

Mehmet Keçeci

18.05.2013

Çarpma

17 Mart

Ay’da hiç oksijen olmadığından çarpma sonucu bir ışıldama olabilir mi?

patlama

NASA (LRO-Lunar Reconnaissance Orbiter-Ay Keşif Uzay Aracı, Yörüngecisi) 2005 yılından bu yana Ay’ın yüzeyine/surface düşen, çarpan/hitting meteoroidleri/meteoroids gözlemektedir. Bu gözleme “Ay Meteor Yağmurları/Duşları/Sağanakları, Lunar Meteor Showers” denmektedir. Şu ana kadar 300’den fazla çarpma tespit edilmiştir. [1]

17.03.2013 tarihinde NASA’nın gözlemini yaptığı Mare Imbrium’da (Sea of Rains, Sea of Showers; Yağmurların, Sağanakların, Duşların Denizi) en büyük patlama (biggest exploxion) gerçekleşti. Mare Latince deniz/sea, çoğulu Maria yani denizler/seas anlamına geliler. Eski astronomi bilginleri buradaki büyük, koyu, bazaltik ovaları (large, dark, basaltic plains) deniz zannettiklerinden böyle adlandırmışlardır. Günümüzde biliyoruz ki bunların oluşumu eski volkanlara dayanmaktadırlar (bazıları tam olarak açıklanamamaktadırlar, çarpmaların, patlamaların etkisi vs.). Buralar tepelerden/highlands daha az ışığı yansıttıkları ve demirce zengin bileşimlerden (iron-rich compositions) oluştuklarından çıplak gözle (naked eye) deniz gibi görünürler. Bu denizler ay’ın %16’sını oluştururlar ve en çokta Dünyaya yakın olan taraftadırlar. Uzak tarafında ise bir kaç büyük krater mevcuttur.

Bu deniz bazaltlarına baktığımızda bunların volkanlar sonucu oluşmuş kaya kütleleri oldukları görülmektedirler. Dünyamızdada bol miktarlarda bulunmaktadırlar. Siyah renkte sert ve dayanıklı bir taştır ve kitle, damar, akıntı halinde yoğun, kalın, kesif miktarlarda bulunmaktadırlar. Bu yüzden inşaat malzemesi olarak kullanılırlar. Bazalt magmatik kayaçkarın yeryüzüne ulaşarak soğumasından oluşurlar. Bazalt bunun volkanik kayaçların (extrusive, ekstruzif, püskürük) mafik sınıfından içindeki silikat/Silicate miktarı (SiO2)<%52 olan bir kayadır ki yeryüzü minarellerinin %90’ı bu silikatlardan oluşmaktadır. Tüm minarellerin ise %30’unu oluşturur. 1564-1572 yılında Diyarbakır valisi Berham Paşa tarafından Mimar Sinan’a yaptırılan Berham Paşa Camii bazalt taşla yapılmış güzel bir örnektir.

Berham Paşa Camii

Berham Paşa Camii/Diyarbakır/Türkiye 1564-1572 Mimar Sinan

Bu patlamayı gerçekleştiren 30-40 cm çapında 40 kg ağırlığında 90.123 km/saat hız ile çarpması sonucu 5 ton/tnt etkisi ile patlayarak dünyamızdan gözle görülür hale gelmiştir. Ayda oksijen olmadığından yanma meydana gelemez fakat çarpmanın etkisi şiddetli olduğundan erime ve bu eriyenlerin içindeki baddelerde bulunan farklı kimyasallardan dolayı ortaya çıkan çok fazla enerji ışımaya neden olur. Bizde böylece bu çarpmayı görebilmiş oluruz. Bu 4. kadirdeki bir yıldıza (4th magnitude star) eşdeğer olmuştur.

Ay'a Çarpmalar

Aya çarpan meteroidlerin yarıdan çoğu Perseid ve Leonidirler. Geri kalanları Sporadic, sproadik, düzensiz, rastgele meteorlardır ki onlarda kuyruklu yıldız ve ölü astroid kalıntılarıdır.

Krater

 

 

[2]

Ay için geneleksel adlandırma, terminoloji (nomenclature) ise

  1. okyanus/oceanus (ocean)
  2. göl/lacus (lake)
  3. bataklık/palus, paludes (marsh)
  4. koy/sinus (bay)
  5. vadi/valley
  6. kaya/rock
  7. krater/crater
  8. deniz/mare, sea
  9. dağ/mountain
  10. tepe/hill
  11. kitle/massif
  12. havza/basin
  13. düzlük/flat
  14. manto, örtü/mantle
  15. yarık, çatlak, ayrık/cleft
  16. tümsek, öbek, yığın/mound
  17. kaya parçası/boluder
  18. şerit, bant/fillet
  19. kaya/rock
  20. hat, çizgi/line gibi adlandırmalardır.

Kaynaklar/References:

  1. http://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2013/16may_lunarimpact/
  2. http://www.youtube.com/watch?v=IYloGuUZCFM
(Visited 19 times, 1 visits today)
Mehmet Keçeci on FacebookMehmet Keçeci on GithubMehmet Keçeci on GoogleMehmet Keçeci on InstagramMehmet Keçeci on LinkedinMehmet Keçeci on PinterestMehmet Keçeci on RssMehmet Keçeci on TwitterMehmet Keçeci on VimeoMehmet Keçeci on WordpressMehmet Keçeci on Youtube
Mehmet Keçeci
Physicist
Mehmet Keçeci (Kececi, Kecheci)
PhD. Candidate, 2001-2003
Master of Science in Physics (MSc.): Fizik Bilim Uzmanı (1998-2001)
Occupational Safety Specialist, OSS: İş Güvenliği Uzmanı, İGU, 2016
Portion of Lesson is finished 2001-2003 (PhD. Doctorate - Physics)
Physicist: Fizikçi

Mefumetto Kecheji
メフメット ケチェジ
めふめつと けちえじ
محمت (محمد) كچه‌جى
Мехмет Кечеджи

Research Areas: Quantum Field Theory (QFT), Instanton, Conformal Field Theory (CFT), High Energy Physics (HEP), Particle Physics, High Magnetic Fields, Hydrocarbons Behaviour, Biophysics, Astrophysics, Cosmology, Cosmogony, Bioinformatics, Programming Languages, Web Servers, Information Technology (IT), Software, Operating Systems (OSs), History of Science and Technology, Philosophy of Science, Ethics, Science and Technology Management, Leadership, Morals and Religion, Interdisciplinary Relationship, Health Information System (HIS), Occupational Safety, Data Bases, Big Data, Superconductivity, Medical Physics, Radioactivity, Internet of Things (IoTs), Mathematical Physics, Electronics, Intelligent Systems, Education, Physics Education, Philosophy of Physics, Book/e-Book Publish & Edit, CMS, SEO, E-Learning, LMS, L&D, Open Digital Badges, Blockchain.

Affiliation Scientific Journals, Duty at International Scientific Publications: Reviewer

International Scientific Programs: Member of Technical Program Committee (TPC)

International Papers: 2n-Dimensional at Fujii Model Instanton-Like Solutions and Coupling Constant's Role between Instantons with Higher Derivatives. Turkish Journal of Physics
Turk. J. Phys., 35, (2011), 173-178. Mehmet Keçeci
DOI: 10.3906/fiz-1012-66

Online CV (Keçeci Model CV)
1. https://issuu.com/hiperteknoloji/docs/cv-mk (English: Keçeci Model CV, updated: Güncellenen)
2. https://www.kotobee.com/ebook/mkececi#/loading (English: Keçeci Model CV)
3. https://education.microsoft.com/Story/Lesson?token=v9eGC (English)
4. https://education.microsoft.com/Story/Lesson?token=k0o4P (Turkish)
5. https://1drv.ms/o/s!AhhtzpemsW4-hGelP3_wPK3xU9al (English)
6. https://1drv.ms/o/s!AhhtzpemsW4-hGvMecE0bYVR2I3N (Turkish)
7. https://www.youtube.com/watch?v=jq2r7-suRkw
8. https://vimeo.com/218462945
9. http://fliphtml5.com/bookcase/fxth
10. https://mix.office.com/watch/iqdf24j1efu4
11. https://docs.google.com/presentation/d/1ZR8BapjoTxcyuY-YuPFUUZvtHTiJRawEFNsn0f2XjX4/pub
12. https://sway.com/2CKhCaImWnWPz83I
13. https://docs.com/kececi/6848/kececi-model-cv
14. https://www.slideshare.net/hiperteknoloji/kececi-model-cv
15. https://issuu.com/hiperteknoloji/docs/cv-mk
16. https://education.microsoft.com/Status?token=EeDJmtL6

Leave a Comment