Higgs Bozonu, Skaler Boson ve 2013 Fizik Nobel Ödülü

Higgs Bozonu, Skaler Boson ve 2013 Fizik Nobel Ödülü

Higgs Boson (The Scalar Boson) and 2013 Physics Nobel Prize

Mehmet Keçeci

08.10.2013

2012’de CERN’de keşfedilen Higgs Bozonu (Skaler Bozon, Scalar Boson) uzun bir zamandır bekleniyordu. Fakat keşfi biraz mahmetli ve masraflı oldu.

Ben bunu “Spinör Konformal/Konforal Alan Teorileri” Yüksek Lisans, Master tezimde bu konulara değinmiştim. Tezimde 9 kere Higgs, 23 kere Skaler Alan, 6 kere Bozon ifadesi kullanmışım. Hatta yaptığım yayın [1-13, 2n-Dimensional at Fujii Model Instanton-Like Solutions and Coupling Constant’s Role between Instantons with Higher Derivatives. Mehmet Keçeci, Turkish Journal of Physics Turk. J. Phys., 35, (2011), 173-178.] bu tezden çıkmıştır. Onlardan şimdi örnekler vereceğim. [14, 15]

Higgs ifadesi:

Skaler Alan ifadesi:

Bu tezden sonra yaptığım “Kuantum Alan Teorisi” seminerimde de yine Higgs Alanlarından bahsetmişim. [16]

Daha sonraki bir çok makalemde de Higgs’ten bahsetmişim. [17-22] Fizik için önemli olan bir buluştu. Tabii ki bunu ortaya çıkaranların da (Peter W. Higgs , François Englert [25, 26] ve diğerleri Gerald Guralnik, Richard Hagen, Tom Kibble, Robert Brout) bu ödül doğal olarak haklarıdır.

2008, 2010 [27] ve bu yıl 2013-2014 öğretim döneminde yine ilk ders olarak “Nasıl Bir Evrende Yaşıyoruz? Yaşadığımız Evreni Merak Edenler. What kind of a universe are we living in? Those who are curious about the universe we live in.” [28]

Diğerleri [29, 30, 31]

Kaynaklar/References:

  1. http://mehmetkececi.com/index.php?option=com_content&view=article&id=147
  2. http://dx.doi.org/10.3906/fiz-1012-66
  3. http://journals.tubitak.gov.tr/physics/issues/fiz-11-35-2/fiz-35-2-10-1012-66.pdf
  4. http://mistug.tubitak.gov.tr/bdyim/abs.php?dergi=fiz&rak=1012-66
  5. http://mistug.tubitak.gov.tr/bdyim/toc.php?dergi=fiz&yilsayi=2011/2
  6. http://www-library.desy.de/lists/preps/journal-35.html#g
  7. http://inspirehep.net/record/1181899
  8. http://www.citeulike.org/user/mehmetkeeci/article/10391979
  9. http://www.medipol.edu.tr/OgretimUyesiDetay/33/MehmetKECECI.aspx
  10. http://connection.ebscohost.com/c/articles/64920007/2n-dimensional-fujii-model-instanton-like-solutions-coupling-constants-role-between-instantons-higher-derivatives
  11. http://www.academia.edu/2313949/2n-dimensional_at_Fujii_model_instanton-like_solutions_and_coupling_constants_role_between_instantons_with_higher_derivatives
  12. http://scholar.google.co.in/citations?view_op=view_citation&hl=tr&user=rs18CukAAAAJ&citation_for_view=rs18CukAAAAJ:u-x6o8ySG0sC
  13. http://ehis.ebscohost.com/ehost/pdfviewer/pdfviewer?sid=3d3d0607-dce0-4c29-9f87-e6cf97edf291%40sessionmgr14&vid=1&hid=3
  14. http://kutuphane.gyte.edu.tr/yordambt/yordam.htm?-ac=arama&aa=demirbas&cAlanlar=0012664
  15. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/ Tez No: 109951
  16. http://mehmetkececi.com/index.php?option=com_content&view=article&id=123&Itemid=531
  17. http://mehmetkececi.com/index.php?option=com_content&view=article&id=77
  18. http://mehmetkececi.com/index.php?option=com_content&view=article&id=261
  19. http://mehmetkececi.com/index.php?option=com_content&view=article&id=87
  20. http://mehmetkececi.com/index.php?option=com_content&view=article&id=267
  21. http://mehmetkececi.com/index.php?option=com_content&view=article&id=312
  22. http://mehmetkececi.com/index.php?option=com_content&view=article&id=317
  23. http://mehmetkececi.com/index.php?option=com_content&view=article&id=270
  24. http://mehmetkececi.com/index.php?option=com_content&view=article&id=281
  25. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2013
  26. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2013/advanced-physicsprize2013.pdf
  27. http://mehmetkececi.com/index.php?option=com_content&view=article&id=204
  28. http://mehmetkececi.com/index.php?option=com_content&view=article&id=352
  29. http://lepewwg.web.cern.ch/LEPEWWG/
  30. http://www.atlas.ch
  31. http://www.atlas.ch/news/2012/atlas-and-the-higgs.html

 

W Bozonunun Keşfi Üzerine Düşünceler

W Bozonunun Keşfi Üzerine Düşünceler

Thoughts on Discovery of the W Boson

03.03.2013

Mehmet Keçeci

W Bozon

Soldan Sağa: Carlo Rubbia, Simon van der Meer, Herwig Schopper, Erwin Gabathuler, Pierre Darriulat. CERN: 25 Ocak 1983

W bozonunun deneysel olarak bulunuşunun 30. yılındayız (24 Şubat 1983-2013) [1, 2]. ILC (International Linear Collider) ve CLIC (Compact Linear Collider) [3] ekiplerinin işbirliği bize daha neler söyleyecek [4]. 1984 yılı ise onlara Nobel Ödülü kazandırmıştır (The Nobel Prize in Physics 1984) [5].

W Boson

Zayıf etkileşimin taşıyıcıları (carrying the weak force) olan W, Z bozonlarından günümüzde Higgs bozonlarına [6, 7] doğru bir serüven yaşanmıştır.

Higgs

Öğrencilerime her sene Matematiğin Nobel ödülü olup olmadığını sorarım. Genelde biraz şaşırırlar.

Sonra olmadığını söyledikten sonra neden olmadığını sorarım. Çünkü bazen fizik ve matematik o kadar karıştırılıyor ki sanki ikisi de aynı anlamlar taşıyormuş gibi. Fiziğin matematiği veya matematiksel yöntemleri kullanması matematiğin verdiği anlamların tamamını vermesi anlamına asla ve asla gelmemektedir. Bunların temel felsefeleri farklıdır. Birinin kökeninde insan beyni diğerinin kökeninde evren vardır. Biri tamamen reele dayanır fakat reel olanı da olmayanı da kullanabilir. Diğeri ise tamamen reel olmayandan üretir ve reellik gibi bir sorunu yoktur. Kısaca birinin reellik sorunu varken diğerinin yoktur. Fakat her ikisininde bilimin içinde saygın ve müstesna yerleri vardır. Biri olmadan diğerini ifade edemeyiz. Yani birbirlerine muhtaçtırlar.

Fakat her ikisi de reelliğin veya reel olmanın kökenleri hakkında cevap veremezler. Bu da onların temel eksikleridir ve kendi içlerinde gideremezler. Bu sorunun bir kısmını mantık ve felsefe verebilse de onlarda bu konuda yetersizdir. Asıl bu konuya cevap veren din bilimlerinden Kelâm İlmi (İlm-i Kelâm) verebilir ki bununda kaynağı Kur’ân-ı Kerim yani doğrudan yaratıcının vahyi, sözleri, kelamı ve onun peygamberinin bizlere hitabıdır.

Buradaki silsile hem tümden gelim hem de tümevarım sonucu bulunabilinir. Herkesin aynı yöntemler sonucu bunların tamamına ulaşması veya herkesin aynı yöntemleri kullanması elbetteki beklenemez. Bu yüzden deliller her zaman en doğrudan, ispatlanarak yola çıkılması gerekir. İkinci sorun ise her insanın kısa ömründe asıl ulaşılması istenen hedeflere ulaşması gerekir ki buda her yöntem bu kısa zaman dilimi içinde aynı verimi ve sonuçları vermeyeceğinde yine en uygun sürede en verimli sonucun yani optimum sonucun kullanılması kaçınılmazdır. Üçüncü olarak verilerin doğrulanarak artması bir insanlık birikimi olacağından bunda ise ayrıntılar önem kazanmaktadır. İşte Dini bilimler daha çok ilk 2 yöntemi kullanırken Bilimsel yöntemler daha çok bu 3. yöntemi kullanmaktadırlar.

Her ikisini de kullanabilenler teorik, imani olanların yanında günlük olayları daha iyi kavrayabileceklerinden onların analizini, tahlilini, açıklamasını daha doğru yapabilmektedirler. Çünkü çoğu insan teoriden pratiği, formülden problemi çıkaramaz. Bu bir realitedir ve kaçınılmaz olarak devamlı tekrarlamaktadır. Bunları düşündüğümüzde her insanın bu ilimlerin hepsini belirli ölçülerde bilmesi gerekir.

Bunların eğitim ve öğretimini ise gerekli yaşlarda yapılması kaçınılmazdır. Yoksa sosyal felaketler kaçınılmaz olarak bizleri beklemektedir.

Özet/Abstract:

Ref. 1

Experimental observation of isolated large transverse energy electrons with associated missing energy at √s= 540 GeV

We report the results of two searches made on data recorded at the CERN SPS Proton-Antiproton Collider: one for isolated large-ET electrons, the other for large-ET neutrinos using the technique of missing transverse energy. Both searches converge to the same events, which have the signature of a two-body decay of a particle of mass ∼80 GeV/c2. The topology as well as the number of events fits well the hypothesis that they are produced by the proces pp, with W± →e±+ν; where W± is the Intermediate Vector Boson postulated by the unified theory of weak and electromagnetic inter- actions.

Ref. 5

The Nobel Prize in Physics 1984 was awarded jointly to Carlo Rubbia and Simon van der Meer “for their decisive contributions to the large project, which led to the discovery of the field particles W and Z, communicators of weak interaction”.

Fef. 6

Observation of a new particle in the search for the Standard Model Higgs boson with the ATLAS detector at the LHC

The ATLAS Collaboration
(Submitted on 31 Jul 2012 (v1), last revised 31 Aug 2012 (this version, v2))
A search for the Standard Model Higgs boson in proton-proton collisions with the ATLAS detector at the LHC is presented. The datasets used correspond to integrated luminosities of approximately 4.8 fb^-1 collected at sqrt(s) = 7 TeV in 2011 and 5.8 fb^-1 at sqrt(s) = 8 TeV in 2012. Individual searches in the channels H->ZZ^(*)->llll, H->gamma gamma and H->WW->e nu mu nu in the 8 TeV data are combined with previously published results of searches for H->ZZ^(*), WW^(*), bbbar and tau^+tau^- in the 7 TeV data and results from improved analyses of the H->ZZ^(*)->llll and H->gamma gamma channels in the 7 TeV data. Clear evidence for the production of a neutral boson with a measured mass of 126.0 +/- 0.4(stat) +/- 0.4(sys) GeV is presented. This observation, which has a significance of 5.9 standard deviations, corresponding to a background fluctuation probability of 1.7×10^-9, is compatible with the production and decay of the Standard Model Higgs boson.

Ref. 7

Observation of a new boson at a mass of 125 GeV with the CMS experiment at the LHC

The CMS Collaboration
(Submitted on 31 Jul 2012 (v1), last revised 28 Jan 2013 (this version, v2))
Results are presented from searches for the standard model Higgs boson in proton-proton collisions at sqrt(s) = 7 and 8 TeV in the Compact Muon Solenoid experiment at the LHC, using data samples corresponding to integrated luminosities of up to 5.1 inverse femtobarns at 7 TeV and 5.3 inverse femtobarns at 8 TeV. The search is performed in five decay modes: gamma gamma, ZZ, WW, tau tau, and b b-bar. An excess of events is observed above the expected background, with a local significance of 5.0 standard deviations, at a mass near 125 GeV, signalling the production of a new particle. The expected significance for a standard model Higgs boson of that mass is 5.8 standard deviations. The excess is most significant in the two decay modes with the best mass resolution, gamma gamma and ZZ; a fit to these signals gives a mass of 125.3 +/- 0.4 (stat.) +/- 0.5 (syst.) GeV. The decay to two photons indicates that the new particle is a boson with spin different from one.

 

Kaynaklar/References:

  1. http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/0370269383911772
  2. http://home.web.cern.ch/about/updates/2013/02/w-boson-published-30-years-ago
  3. http://home.web.cern.ch/about/updates/2013/02/colliders-unite-linear-colliders-new-partnership
  4. http://home.web.cern.ch/about/updates/2013/01/carrying-weak-force-thirty-years-w-boson
  5. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1984/
  6. http://arxiv.org/pdf/1207.7214v2.pdf
  7. http://arxiv.org/pdf/1207.7235v2.pdf

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

The search for the W boson

To find the W boson, CERN converted Europe’s largest accelerator, the Super Proton Synchrotron, into the world’s first proton-antiproton collider. The bold move paid off 

 
  • 19 February 1971

    Construction begins on the Super Proton Synchrotron (SPS)

    The Super Proton Synchrotron is designed to provide protons at 400 GeV for fixed-target experiments. Construction for this underground synchrotron begins on 19 February 1971.

     

  • 10 August 1972

    Simon van der Meer invents stochastic cooling

    Simon van der Meer at CERN writes a paper describing a technique to reduce the energy spread and angular divergence of a beam of charged particles. During this process of “stochastic cooling“, the particles are “compressed” into a finer beam with less energy spread and less angular divergence. By increasing the particle density to close to the required energy, this technique improved the beam quality and, among other things, brings the discovery of the W boson within reach.

  • 8 June 1976

    The SPS: From accelerator to collider

    At the International Neutrino Conference in Aachen, Germany, (8-12 June 1976) physicists Carlo Rubbia, Peter McIntyre and David Cline suggest modifying the Super Proton Synchrotron (SPS) from a one-beam accelerator into a two-beam collider. The two-beam configuration would collide a beam of protons with a beam of antiprotons, greatly increasing the available energy in comparison with a single beam colliding against a fixed target.

    Their paper on the subject, Producing Massive Neutral Intermediate Vector Bosons with Existing Accelerators is published in the conference proceedings the following year.

  • 17 June 1976

    SPS reaches its design energy of 400 GeV

    At 2.2 kilometres in diameter the Super Proton Synchrotron is Europe’s largest particle accelerator. Commissioning of the accelerator begins in mid-March 1976 using beams of protons. Then on 17 June 1976 the SPS accelerates a beam of protons at its design energy of 400 GeV for the first time. The machine is ready to supply beams to experiments.

  • 29 June 1978

    UA1 experiment approved

    CERN physicist Carlo Rubbia pulls together a team to put forward a proposal for an experiment code-named UA1, for “Underground Area 1“, since its location on the SPS requires a large cavern to be excavated. The team grows to involve some 130 physicists from 13 research centres – Aachen, Annecy LAPP, Birmingham, CERN, Helsinki, Queen Mary College London, Collège de France Paris, Riverside, Rome, Rutherford, Saclay, Vienna and Wisconsin. On 29 June 1978, the CERN Research Board accepts the proposal for a huge “general purpose” detector to record proton-antiproton collisions at 540 GeV.

  • 15 October 1979

    The weak side of the force

    Three physicists, Steven Weinberg, Abdus Salam and Sheldon Glashow, receive the Nobel prize in physics for proposing the electroweak theory. They believe that two of the four fundamental forces – the electromagnetic force and the weak force – are in fact different facets of the same force. Under high-energy conditions such as those in a particle accelerator, the two would merge into the electroweak force. But three hypothetical force-carrier particles described by the theory have yet to be confirmed in experiments: the W+, W- and Z0 bosons. These are heavy particles; so finding them would require an accelerator that could reach an unprecedented level of energy.

  • 3 July 1980

    First injection of protons into the Antiproton Accumulator

    Proton beams are injected and stored for the first time in the Antiproton Accumulator – a storage ring invented by CERN physicist Simon van der Meer where stochastic cooling produces intense antiproton beams. It took only two years from authorization of the machine to the announcement of first operation at the International Accelerator Conference at CERN, in July 1980. Within days, magnet polarities are reversed and antiprotons are injected and cooled.

  • 7 July 1981

    First acceleration of antiprotons in the SPS

    The Super Proton Synchrotron (SPS) accelerates its first pulse of antiprotons to 270 GeV. Two days later, with a proton beam orbiting in the opposite direction, there is the first evidence of proton-antiproton collisions. In August, the antiproton count reaches 109 and the UA1 calorimeter records some 4000 events. In October, the first visual evidence of the collisions is recorded in the streamer chambers of the UA5 detector (a precursor to UA2).

  • 10 July 1981

    First proton-antiproton collision in the SPS

    Carlo Rubbia delays his departure to the Lisbon High Energy Physics Conference by a day so that on 10 July 1981, he is able to announce that the UA1 detector has seen its first proton-antiproton collisions. UA2 takes its first data in December this same year.

  • 20 December 1982

    Director-General Schopper writes to Thatcher: Discovery imminent

    The first person outside CERN to be informed of the imminent discovery of the W boson is Margaret Thatcher, then Prime Minister of the United Kingdom, who paid a visit to CERN in August 1982. [See a video of the visit]. During her visit Thatcher asked the then Director-General of CERN Herwig Schopper to keep her updated on the progress of the search for the carriers of the weak force, the W and Z bosons.

    In a confidential letter dated 20 December 1982, Schopper wrote:

    “I am ever mindful of the promise I made on the occasion of your visit to CERN…that I would report to you immediately and directly on the day CERN obtained confirmed experimental evidence of the ‘intermediate boson’ (W+, W- and Z0) for which we are actively searching. …I am…pleased to inform you, in strict confidence, that the results recently obtained point to the imminence of such a discovery…”

  • 12 January 1983

    Signs of a W particle

    At the Topical Workshop on Proton-Antiproton Collider Physics in Rome from 12-14 January 1983, the first tentative evidence for observations of the W particle by the UA1 and UA2 collaborations is presented.

    Out of the several thousand million collisions recorded, a handful give signals, which could correspond to the production of a W in the high-energy collision and its subsequent decay into an electron (or positron if the W is positively charged) and a neutrino

  • 20 January 1983

    Reaching the goal

    The tension at CERN becomes electric, culminating in two seminars, from Carlo Rubbia (for UA1) on 20 January 1983 and Luigi Di Lella (for UA2) the following afternoon, both with the CERN auditorium packed to the roof. UA1 announces six candidate W events; UA2 announces four. The presentations are still tentative and qualified.

  • 25 January 1983

    The discovery of a W particle

    In a press conference on 25 January, CERN announces news of the discovery of the W boson to the world. The UA2 team reserves judgment at this stage but further analysis soon convinces them. From their results both teams estimate the boson’s mass at around 80 GeV, which is in excellent agreement with predictions from electroweak theory.

  • 17 October 1984

    Two CERN researchers, one Nobel prize

    The discovery of the W boson is so important that the two key physicists behind the discovery receive the Nobel prize in physics in 1984. The prize goes to Carlo Rubbia (pictured, left), instigator of the accelerator’s conversion and spokesperson of the UA1 experiment, and to Simon van der Meer (pictured, right), whose technology is vital to the collider’s operation.

    The discovery of the W boson is a significant achievement in physics that further validates the electroweak theory. It also helps to secure the decision to build CERN’s next big accelerator, the Large Electron Positron Collider, whose job is to mass-produce Z and W bosons for further studies.

  • 19 February 1971

    Construction begins on the Super Proton Synchrotron (SPS)

    The Super Proton Synchrotron is designed to provide protons at 400 GeV for fixed-target experiments. Construction for this underground synchrotron begins on 19 February 1971.

     

  • 10 August 1972

    Simon van der Meer invents stochastic cooling

    Simon van der Meer at CERN writes a paper describing a technique to reduce the energy spread and angular divergence of a beam of charged particles. During this process of “stochastic cooling“, the particles are “compressed” into a finer beam with less energy spread and less angular divergence. By increasing the particle density to close to the required energy, this technique improved the beam quality and, among other things, brings the discovery of the W boson within reach.

  • 8 June 1976

    The SPS: From accelerator to collider

    At the International Neutrino Conference in Aachen, Germany, (8-12 June 1976) physicists Carlo Rubbia, Peter McIntyre and David Cline suggest modifying the Super Proton Synchrotron (SPS) from a one-beam accelerator into a two-beam collider. The two-beam configuration would collide a beam of protons with a beam of antiprotons, greatly increasing the available energy in comparison with a single beam colliding against a fixed target.

    Their paper on the subject, Producing Massive Neutral Intermediate Vector Bosons with Existing Accelerators is published in the conference proceedings the following year.

  • 17 June 1976

    SPS reaches its design energy of 400 GeV

    At 2.2 kilometres in diameter the Super Proton Synchrotron is Europe’s largest particle accelerator. Commissioning of the accelerator begins in mid-March 1976 using beams of protons. Then on 17 June 1976 the SPS accelerates a beam of protons at its design energy of 400 GeV for the first time. The machine is ready to supply beams to experiments.

  • 29 June 1978

    UA1 experiment approved

    CERN physicist Carlo Rubbia pulls together a team to put forward a proposal for an experiment code-named UA1, for “Underground Area 1“, since its location on the SPS requires a large cavern to be excavated. The team grows to involve some 130 physicists from 13 research centres – Aachen, Annecy LAPP, Birmingham, CERN, Helsinki, Queen Mary College London, Collège de France Paris, Riverside, Rome, Rutherford, Saclay, Vienna and Wisconsin. On 29 June 1978, the CERN Research Board accepts the proposal for a huge “general purpose” detector to record proton-antiproton collisions at 540 GeV.

  • 15 October 1979

    The weak side of the force

    Three physicists, Steven Weinberg, Abdus Salam and Sheldon Glashow, receive the Nobel prize in physics for proposing the electroweak theory. They believe that two of the four fundamental forces – the electromagnetic force and the weak force – are in fact different facets of the same force. Under high-energy conditions such as those in a particle accelerator, the two would merge into the electroweak force. But three hypothetical force-carrier particles described by the theory have yet to be confirmed in experiments: the W+, W- and Z0 bosons. These are heavy particles; so finding them would require an accelerator that could reach an unprecedented level of energy.

  • 3 July 1980

    First injection of protons into the Antiproton Accumulator

    Proton beams are injected and stored for the first time in the Antiproton Accumulator – a storage ring invented by CERN physicist Simon van der Meer where stochastic cooling produces intense antiproton beams. It took only two years from authorization of the machine to the announcement of first operation at the International Accelerator Conference at CERN, in July 1980. Within days, magnet polarities are reversed and antiprotons are injected and cooled.

  • 7 July 1981

    First acceleration of antiprotons in the SPS

    The Super Proton Synchrotron (SPS) accelerates its first pulse of antiprotons to 270 GeV. Two days later, with a proton beam orbiting in the opposite direction, there is the first evidence of proton-antiproton collisions. In August, the antiproton count reaches 109 and the UA1 calorimeter records some 4000 events. In October, the first visual evidence of the collisions is recorded in the streamer chambers of the UA5 detector (a precursor to UA2).

  • 10 July 1981

    First proton-antiproton collision in the SPS

    Carlo Rubbia delays his departure to the Lisbon High Energy Physics Conference by a day so that on 10 July 1981, he is able to announce that the UA1 detector has seen its first proton-antiproton collisions. UA2 takes its first data in December this same year.

  • 20 December 1982

    Director-General Schopper writes to Thatcher: Discovery imminent

    The first person outside CERN to be informed of the imminent discovery of the W boson is Margaret Thatcher, then Prime Minister of the United Kingdom, who paid a visit to CERN in August 1982. [See a video of the visit]. During her visit Thatcher asked the then Director-General of CERN Herwig Schopper to keep her updated on the progress of the search for the carriers of the weak force, the W and Z bosons.

    In a confidential letter dated 20 December 1982, Schopper wrote:

    “I am ever mindful of the promise I made on the occasion of your visit to CERN…that I would report to you immediately and directly on the day CERN obtained confirmed experimental evidence of the ‘intermediate boson’ (W+, W- and Z0) for which we are actively searching. …I am…pleased to inform you, in strict confidence, that the results recently obtained point to the imminence of such a discovery…”

  • 12 January 1983

    Signs of a W particle

    At the Topical Workshop on Proton-Antiproton Collider Physics in Rome from 12-14 January 1983, the first tentative evidence for observations of the W particle by the UA1 and UA2 collaborations is presented.

    Out of the several thousand million collisions recorded, a handful give signals, which could correspond to the production of a W in the high-energy collision and its subsequent decay into an electron (or positron if the W is positively charged) and a neutrino

  • 20 January 1983

    Reaching the goal

    The tension at CERN becomes electric, culminating in two seminars, from Carlo Rubbia (for UA1) on 20 January 1983 and Luigi Di Lella (for UA2) the following afternoon, both with the CERN auditorium packed to the roof. UA1 announces six candidate W events; UA2 announces four. The presentations are still tentative and qualified.

  • 25 January 1983

    The discovery of a W particle

    In a press conference on 25 January, CERN announces news of the discovery of the W boson to the world. The UA2 team reserves judgment at this stage but further analysis soon convinces them. From their results both teams estimate the boson’s mass at around 80 GeV, which is in excellent agreement with predictions from electroweak theory.

  • 17 October 1984

    Two CERN researchers, one Nobel prize

    The discovery of the W boson is so important that the two key physicists behind the discovery receive the Nobel prize in physics in 1984. The prize goes to Carlo Rubbia (pictured, left), instigator of the accelerator’s conversion and spokesperson of the UA1 experiment, and to Simon van der Meer (pictured, right), whose technology is vital to the collider’s operation.

    The discovery of the W boson is a significant achievement in physics that further validates the electroweak theory. It also helps to secure the decision to build CERN’s next big accelerator, the Large Electron Positron Collider, whose job is to mass-produce Z and W bosons for further studies.

CER
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kuantum Alan Teorisi-KAT

QUANTUM FIELD THEORY (QFT)

 

KUANTUM ALAN TEORİSİ (KAT)

 

 

2001-2002

 

I. PhD (Ph.D.) SEMINAR

I. DOKTORA SEMİNERİ

 

GIVEN BY

 

MSc. MEHMET KEÇECİ

 

 

CONTENTS  (İÇERİKLER)

 

1.     LAGRANGİAN ALAN TEORİSİ (Lagrangian Field Theory)

 

I.1.      Klasik Mekanik (Classical Mechanics)

 

                        1.1.1.   Titreşen Yay (Vibrating String)

                        1.1.2.   Skaler Alan (Scalar Field)

 

1.2.      Notasyon ve Denklemlerin Rölativistik İnvaryant Formu

Relativistically Invariant Form of Equations and Notation

 

1.2.1    Varyasyon Prensibinden Rölativistik Olarak İnvaryant Türetme

 Relativistically Invariant Derivation from the Variational Principle

1.2.2    Daha Genel Dinamik Sistemler

 More General Dynamical Systems

 

1.3.      Elektromagnetik Alan (Electromagnetic Field)

 

1.3.1.   Ayar İnvaryansı ve Dönüşümler

 Gauge Invariance and Transformations

1.3.2.   EM Alan için Hareket Denklemi ve Lagrangian Yoğunluğu

 Lagrangian Density and Equation of Motion for the EM Field

1.3.3.   Kütleli Vektor Alanı

 Massive Vector Field

 

1.4.      Simetri ve Akımlar  (Symmetries and Currents)

 

1.4.1.   Simetri Dönüşümü (Symmetry Transformation)

1.4.2.   Noether Akımları (Noether Currents)

1.4.3.   İnvaryans Çevrim ve Enerji

 Translation Invariance and the Energy

1.4.4.   Momentum Tansörü (Momentum Tensor)

 

2.        Rölativistik Kuantum Mekaniği (Relativistic Quantum Mechanics)

 

2.1.      Non-Rölativistik Teori (NonRelativistic Theory)

2.2.      Rölativistik Teori (Relativisitic Theory)

2.3.      Rölativistik Dalga Fonksiyonları (Relativistic Wave Functions)

2.4.      Spin ve Non-Rölativistik Dalga Fonksiyonları

Spin and NonRelativistic Wave Functions

2.4.1.   Spinsiz Parçacıklar (Spinless particles)

2.4.2.   S Spinli Parçacıklar (Particles with spin s)

 

3.        Dirac Denklemi (Dirac Equation)

 

3.1.      Dirac Denkleminin Lorentz İnvaryanslığı

Lorentz Invariance of the Dirac Equation

3.2.      Dirac Dalga Denkleminin Eşleniği (Conjugate Dirac Wave Equation)

……….

 

VAKUM (VACUUM) ALANI

 

Art. The vacuum.

 

            Günümüze kadar vakum genel olarak niteliksiz, durgun boşluk veya hiçbir şeyin olmadığı bir şekilde düşünülürdü. Fakat kozmoloji, genel rölativite, kuantum alan teorisinde vakumun mikro kozmik seviyesindeki durumu deney ve teorik çalışmalarda hayati rol oynar.

 

            VAKUM: Kuantum alan teorisinde kuantum alanlarının etkileştiği bir sistemde, sistem bir çok enerji seviyeleri içerir (temel seviye (ground state) ve diğerleri). Kuantanın durumuna göre sistem karakterize olunur ve bu na uygun olarak biçimlenir (madde, kuvvet vs.). Burada vakum sistemin temel seviyesi olarak tanımlanır. Yine bu vakum alanı boş değildir ve sonsuz enerji içeren bir alandır. Bir alanda bir durum oluşuyor isede orada vakumdan başka hiç bir şey yoktur. Buna matematiksel olarak yayılma-operatörler (emission-operators) denir. Evrendeki bütün fiziksel olguları (phenomena) oluştururlar veya bunun tam tersi buna soğurma (emme)-operatörleri (absorbtion-operators) denir. Bu durum  deneysel yüksek enerji fiziğinde kanıtlanır ve bunun anlamı bir kuanta vakumdan ani olarak çıkar veya kaybolur.

 

            HIGGS ALANI: 1960 lardan sonra belirli alanlar vakum alanlarında kabul görmeye başladılar (Higgs alanı). Higgs alanları normal alanlar ile uyuşmazlar onlar temel seviyede kuanta içerirler ki bunlar Higgs Bozonlarıdırlar (Boson). Bu gercek fiziksel vakum alanlarının ortaya konmasıdır. Higgs alanı mevcuttur ve madde içindeki vakum enerji dönüşümlerini sağlar. Kuantum alan teorisine göre normal kuantaların kütleleri Higgs alanları ile etkileşmesi gerekir veya Higgs alanın vakum beklenen (expectation) değeriyle. Öncelikle bu etkileşim elektronlar, quarklar, kuvvet-taşıyıcıları (force-careers) vs. Farz edilen bazı alanların kütlesiz kuantalarıdır ki bu alanlar Ayar (gauge) alanları olarak adlandırılır. Ayar alan quantalarının kütlesiz formu tespit edilemeyebilir (undetectable). O zaman şöyle denilebilir ki ayar alanları gerçekten fiziksel midirler yoksa sadece matematiksel ifadeler midirler? Bununla birlikte Higgs Mekaniği kuantum fiziğinde bilinen en iyi teoridir.

 

            VAKUM ALANI DALGALANMALARI (FLUCTUTATION): Rölativistik kuantum mekaniğinin bir notasyonuda Virtual (asıl, virtüel) kuantalardır ki buradaki Virtual tanımı direkt alarak tespit edilemeyen anlamındadır. Bununla birlikte enerji durumları göz önüne alındığında veya belirli durumlarda dolaylı olarak gözlenebilmektedirler. Virtual parçacıkların karakteristik özellikleri onların çok kısa zaman aralığında var olabilmeleridir (limitleşmiştir). Her bir kuantum, real veya virtüel olarak devamlı virtüel parçacık soğurur veya yayımlar. Sonuç olarak her bir kuantum durumu virtüel parçacıkların bulutu tarafından etrafı çevrelenir. Kısa ömürlü (short-livedness) olma zorunlulukları alanların etrafında hızlı enerji-dalgalanmaları veya  reel kuantum ile alanlar arasındaki etkileşimler gibi bakılabilir. Vakum enerji dalgalanmaları reel kuanta veya diğer bilinen olguların varlığı olmadan virtüel parçacık emen veya yayan özel bir durumdur.

 

Yukardaki Feymann Diyagramlarının sol taraftaki foton bir elektron-antielektron (pozitron) çifti yayar ve sonra tekrar soğurur. Sağ tarafta ise bir vakum alan dalgalanmasıdır ki vakum ani olarak 3 virtüel parçacık yayar ve tekrar soğurur. (Buradaki yörüngeler gerçek kuantum yörüngeleri değillerdir sadece sembolik yörüngelerdir). Vakum dalgalanmaları bize çok güçlü bir delil olarak gösteriyor ki  vakum bir boşluk değil, o bir alan veya alanlardır. Bu kuantum fiziğin son noktasıdır ve fizikçiler sadece vakumun dışı ile uğraşabilmektedirler ve vakumun içine inilmesi için yüksek enerji fiziğinin önümüzdeki 20 yıl içinde çözümler üretmesini ummaktadırlar.

 

 

 

STRING (SİCİM) TEORİSİ

 

            İlk birleşik teori örneği 1864 te Maxwell Newtonian mekaniği ve Elektroamagnetizm formüle etti. Daha sonra  Glashow, Salam ve Weinberg  bütün elktromagnetik ve weak   olguları genel bir çerçeve içinde electroweak (elektrozayıf) olarak birleştirdiler (Radyoaktif bozunmalar vs.). W ve Z parçacıkları 1984’de bulundu. Daha sonra Strong (güçlü,kuvvetli) etkileşimde aynı teorik çerçeve içinde çalıştığı gösterildi(proton, quarklar, QED). Bu çalışmalar Standart Model olarak bilinir.

 

            Temel parçacıkları ve kuvvetleri gravitasyon ile birleştirerek açıklayan teoridir. Şu sorulara cevap arar.

1.         Uzay zaman niçin 4-boyutludur ne onun yapısı Planck ölçeğindedir?

2.         Niçin 4 temel kuvvet vardır ve  parçacıkların maddeyi inşası için çok özel spektrumlararın nedeni nedir?

3.         Kütle nedir ve 4 boyuttan yukarısı var mıdır?

4.         Evren nasıl ve niçin oluştu.

 

 Simetrinin altında yatan gerçekleri, kara deliklerin kuantumsal davranışlarını, süper simetrinin karlığını ve kırınımını, tekilliklerin davranışını açıklamaya çalışır. String teorisinde kuvvetler ve parçacıklar çok güzel bir şekilde geometrik olarak ifade edilirler. (uzay-zaman geometrisi vs.). String teorisi Planck ölçeğine dayanır ve gravitasyonun kuantum etkileri güçlüdür. Parçacıklar 1-boyuta yayılmış nesnelerdir. Temel noktasal yapı blokları aslıda farklı modlarda titreşen yayılmış nesne olan bir stringdir. Yarıçap yaklaşık olarak Planck uzunluğunda temel parçacıklar kapalı ilmik (closed loop) stringleridir. Genelde 9 uzaysal 1 zaman boyutunda çalışır. (10-11-26 boyutlarda)

 

Bir parçacık uzay zamanda bir eğri (curve) süpürür (sweep out) (wordline-Dünya-hattı).

String bir yüzey süpürürse Dünya-Tabakası (world-sheet) denir. Parçacık teorilerine zıt olarak string teorileri ayar grupları, süper simetriler, etkileşimlerin seçimine bağlı olarak oldukça zorlamalıdırlar fakat  bütün parçacıklar string ve etkileşimler gibi ortaya çıkarlar ve bu stringlerin geometrik keskinliği ve birleştiriciliği tarafından verilirler.

Bu yol KAT’sinin olağan Feynman diyagramları Keyfi Riemann Yüzeyleri tarafından genelleştirirliler.

Son zamanlarda D-Brane (Bir D-Brane uzay-zaman üzerinde stringlerin başlayabilir veya bitebilirlik özelliği ile uzay-zamanın submanifoldudur (Altmanifold).

String teorisyenleri sonsuz boyutlu Lie cebri, Konformal alan teorisi, supergravity, Kaluza-Klein teknikleri (4 boyuttan fazla boyut kullanırlar, 2-yayılmış, 2-kıvrılmış boyutlar, extra boyutlar temel parçacıkların elektrik yüklerini ve kütlenin özelliklerini belirlerler), membrane  ve diğer yüksek boyutlu teoriler, knot teorisi, 20-30 deneysel parametreler belkide en önemlisi Konformal alan teorisinde yogunlasmış maddede faz geçişi ve kritik olguları, polimerleri vs. anlmamızı sağlayabilir (phase transitions and critical phenomena in condensed matter, polymers etc.)

 

String teorileri için sevindirici haberler:

1.                  Electron, muon, neutrino ve quarklar (madde parçacıkları)

2.                  Foton, W ve Z bozonları, gluonlar ve graviton (Kuvvet-taşıyıcıları) stringin titreşim öngörüleri ile uyuşmaktadırlar.

 

 

 

 

 

Topoloji: Geometrik uzayın özelliklerini cisimleştirir. Şayet uzay gerilir (stretch), bükülür (twist), yarılır (bent) fakat bölünmez (torn) ise herhangi bir değişiklik yapmaz.

Manifold: Bir n-boyutlu manifold bir topolojik uzaydır ki yerel olarak euclideandır. Her bir noktası bölge içinde bulunur ki Rn uzayına benzer.

            1-Manifold: Eğri (curve)

            2-Manifold: Yüzey (Surface)

Lie Grup: Lie grubu bir manifolddur. Reel matrislerin grubu doğal olarak lie grup örneklerini verir.

Mehmet KEÇECİ – 2002